Bạn có biết: Thức ăn được tiêu hóa trong dạ dày như thế nào?

Ăn uống là một hoạt động tự nhiên mà chúng ta làm hàng ngày không cần suy nghĩ. Tuy nhiên, những gì xảy ra bên trong cơ thể sau khi bạn ăn xong vô cùng phức tạp. Tiêu hóa là quá trình bắt đầu ở khoang miệng và kết thúc ở hậu môn. Mục tiêu của quá trình tiêu hóa thức ăn  chính là phân hủy các phân tử thức ăn để cơ thể hấp thu chất dinh dưỡng đi nuôi cơ thể và loại bỏ những chất thải ra ngoài cơ thể.

Vậy bạn đã biết điều này hay chưa và bạn có bao giờ thắc mắc rằng tại sao dạ dày lại có thể chứa được nhiều thức ăn như vậy chưa? Hãy cùng LMS – Giảm Béo Chuẩn Y Khoa tìm hiểu nhé!

1. Cấu tạo của dạ dày

  • Dạ dày được xem như một chiếc túi lớn chứa thức ăn hình giống chữ J và mở rộng to nhất trong ống tiêu hóa, hình dạng của dạ dày thay đổi theo dung lượng thức ăn. 
  • Là một tạng trong phúc mạc nằm ở tầng trên mạc treo kết tràng, ở vùng thượng vị và ô dưới hoành trái.
  • Lỗ tâm vị nối phía trên dạ dày với thực quản. Còn lỗ môn vị nối phía dưới  dạ dày với ruột non.
  • Từ ngoài vào trong dạ dày có cấu tạo gồm 4 lớp lần lượt là: Thanh mạc, lớp cơ (từ ngoài vào trong là cơ dọc, cơ vòng, cơ chéo), lớp dưới niêm mạc, lớp niêm mạc.
  • Lớp niêm mạc chứa nhiều tuyến dạ dày, các tuyến dạ dày gồm nhiều loại tiết ra nhiều chất khác nhau và có vai trò bảo vệ dạ dày. Các tuyến này thực hiện chức năng tiêu hóa, giúp hấp thu vitamin B12 và làm chất trung gian hóa học.
  • Dung tích trung bình của dạ dày khoảng từ  4,4  đến 5 lít nước. Tuy nhiên dung tích này tùy thuộc vào thể chất cũng như tuổi tác của mỗi người. 
Tiêu hóa
Dạ dày được xem như một chiếc túi lớn chứa thức ăn hình giống chữ J và mở rộng to nhất trong ống tiêu hóa

2. Dạ dày hoạt động như thế nào để tiêu hóa thức ăn?

Cửa ngõ vào dạ dày của bạn được gọi là cơ vòng thực quản dưới. Khi thức ăn đi đến cuối thực quản, nó sẽ đi vào dạ dày thông qua cơ vòng thực quản dưới. Dạ dày sẽ tiêu hóa thức ăn bằng hai chức năng cơ bản đó chính là:

  • Nghiền cơ học thức ăn, thấm dịch vị vào thức ăn.
  • Phân hủy thức ăn nhờ enzyme tiêu hóa trong dịch vị.

2.1. Quá trình nghiền cơ học và thấm dịch vị vào thức ăn

Khi thức ăn xuống dạ dày thì nhu động bắt đầu xuất hiện. Dạ dày được cấu tạo từ các cơ trơn và để tăng hiệu quả co bóp thì các bó cơ đã sắp xếp theo chiều hướng phù hợp nhất để dễ dàng nghiền nát thức ăn qua quá trình cơ học. Dạ dày với các bó cơ khỏe của mình sẽ tập trung vào co bóp để trộn và nghiền nát thức ăn thành bột mịn để thức ăn có thể dễ dàng nhận được axit và các enzyme để thủy phân các protein phức tạp.

2.2. Quá trình phân hủy thức ăn nhờ enzyme tiêu hóa

Dạ dày được bao phủ bởi lớp niêm mạc và duy trì độ pH của dạ dày ở mức phù hợp để các enzyme tiêu hóa hoạt động tốt nhất. Độ pH thường duy trì khoảng 2 đến 2,5.

Tuy không phải enzyme tiêu hóa nhưng Axit HCl có vai trò rất quan trọng trong quá trình tiêu hóa vì nó có tác dụng như sau:

  • Tạo môi trường acid cho sự hoạt hóa và hoạt động của men pepsin 
  • Làm trương protid tạo điều kiện cho việc phân giải.
  • Kích thích nhu động dạ dày tham gia vào quá trình đóng tâm vị và mở môn vị.
  • Giúp sát khuẩn, tiêu diệt các vi khuẩn từ ngoài đi vào dạ dày theo thức ăn. Để tránh nhiễm trùng qua đường tiêu hóa.
  • Tham gia điều hòa bài tiết dịch vị, dịch tụy, dịch mật và dịch ruột thông qua sự kích thích bài tiết các mẹ tiêu hóa của dạ dày, ruột. 

Tuy nhiên, acid HCl khi sự bài tiết của nó tăng lên hoặc trong trường hợp sức đề kháng của niêm mạc dạ dày giảm thì acid HCl sẽ phối hợp với pepsin phá hủy niêm mạc dạ dày gây ra loét dạ dày.

Thời gian tiêu hóa của dạ dày được tính khi: Thức ăn bắt đầu được nạp vào và phân hủy thành các hạt nhỏ, được chuyển thành các chất dinh dưỡng và đi qua hệ thống đường ruột của cơ thể đi vào máu.

2.3. Các nhóm enzym tiêu hóa trong dạ dày

Enzyme Pepsin: Đây là một trong những enzym tiêu hóa có vai trò quan trọng trong tiêu hóa các protein của thức ăn và nó cũng là một trong những enzym tiêu hóa chính trong hệ thống tiêu hóa của con người và nhiều loài động vật khác.

Trong quá trình tiêu hóa enzyme Pepsin sẽ phân hủy trực tiếp protein thành các peptide nhỏ hơn, bằng cách cắt đứt liên kết giữa các axit amin, chúng giúp phá vỡ các cấu trúc protein thức ăn thành các phân tử nhỏ hơn cụ thể là các peptide và axit amin, giúp ruột non có thể dễ dàng hấp thụ các chất dinh dưỡng hơn. Pepsin là enzym hiệu quả nhất trong việc cắt các liên kết peptide kỵ nước với axit amin thơm như phenylalanine, tryptophan và tyrosine.

Lipase dịch vị: Lipase dịch vị là một enzym yếu tiêu hóa lipid hoạt động trong môi trường acid, có tác dụng phân giải các triglycerid đã được nhũ tương hóa sẵn trong thức ăn (sữa, lòng đỏ trứng) thành Glycerol và acid béo.

Acid béo sau khi được giải phóng ở dạ dày sẽ kích thích niêm mạc tá tràng bài tiết ra hormon cholecystokinin kích thích tụy bài tiết lipase. Trung bình mỗi ngày chúng ta sẽ hấp thu khoảng 60 đến 100g lipid với 90% là triglycerid, còn lại là cholesterol ester, phospholipid và một số ít các loại vitamin tan trong mỡ.

Chymosin (renin, presur, lab- ferment): Đây là enzym có tác dụng phân giải một loại protein đặc biệt có trong trong sữa là caseinogen thành casein làm sữa đông vón lại.

Casein sẽ được giữ lại trong dạ dày để pepsin tiêu hóa còn các phần khác trong sữa gọi là nhũ thanh được đưa nhanh xuống ruột, nhờ vậy mà dạ dày trẻ tuy nhỏ nhưng trong một lần bú nó có thể thu nhận một lượng sữa lớn hơn thể tích dạ dày rất nhiều, vì thế nên có vai trò quan trọng ở những trẻ còn bú mẹ.

Yếu tố  tế bào viền bài tiết rất cần thiết cho sự hấp thu vitamin B12 ở ruột non. Nên khi Vitamin B12 đi vào dạ dày thì sẽ được yếu tố nội bọc lấy để tạo thành phức hợp B12 yếu tố nội.

Do vitamin B12 là một loại vitamin tham gia vào quá trình sản xuất hồng cầu, nên yếu tố nội này còn được gọi là yếu tố nội chống thiếu máu. Chính vì thế khi cắt dạ dày, teo niêm mạc dạ dày,… bệnh nhân sẽ bị bệnh thiếu máu hồng cầu to.   

2.4. Dạ dày có thể hấp thu gì?

Dạ dày có thể hấp thu sắt, đường, nước, rượu, thuốc,…

  • Dạ dày hấp thu sắt: Khi sắt vào dạ dày được dịch vị hòa tan và trở thành Fe2+. Một phần nhỏ được dạ dày hấp thu theo hình thức chủ động, phần còn lại sẽ được tá tràng hấp thu.
  • Dạ dày có thể hấp thu một ít glucose.
  • Dạ dày sẽ hấp thu một phần nước theo hình thức vận chuyển thụ động để cân bằng áp lực thẩm thấu. Khi dịch trong dạ dày nhược trương thì sự hấp thu nước sẽ tăng lên.
  • Rượu được hấp thu chủ yếu ở dạ dày theo hình thức vận chuyển thụ động.
  • Thuốc được hấp thu qua niêm mạc dạ dày đều là những acid yếu, không ion hóa hoặc một số thuốc có hệ số phân bố lipid/ nước cao. Sự hấp thu thuốc ở dạ dày bị hạn chế vì niêm mạc dạ dày không có nhung mao. Các thuốc thường dễ hấp thu hơn khi đói, còn với các thuốc gây kích ứng niêm mạc dạ dày thì nên uống vào bữa ăn.
  • Dạ dày có thể hấp thu 25% chất dinh dưỡng trong sữa mẹ khi trẻ bú mẹ.

3. Dạ dày tiêu hóa thức ăn trong bao lâu?

Thời gian tiêu hóa của dạ dày được tính khi: Thức ăn bắt đầu được nạp vào và phân hủy thành các hạt nhỏ, được chuyển thành các chất dinh dưỡng và đi qua hệ thống đường ruột của cơ thể đi vào máu. Sẽ mất khoảng 2 – 4 giờ để thức ăn di chuyển từ dạ dày đến ruột non. Để có thời gian chính xác hơn thì sẽ phụ thuộc vào một trong các yếu tố sau:

3.1. Giới tính

Phụ nữ sẽ có xu hướng tiêu hóa thức ăn chậm hơn nam giới.

3.2. Tính chất của thực phẩm:

Tính nhất quán trong thực phẩm 

  • Chất lỏng thường được tiêu hóa rất nhanh ví dụ khi bạn uống nước, sau 10 phút chỉ còn khoảng 50% lượng nước ở trong dạ dày của bạn.
  • Thức ăn rắn thì thường có thời gian tiêu hóa lâu hơn, thường mất khoảng 20-30 phút để thức ăn rời khỏi dạ dày và xuống ruột non. Vì thức ăn rắn cần được chia nhỏ và hóa lỏng thêm để dễ hấp thu và di chuyển hơn.

3.3. Hàm lượng chất dinh dưỡng trong thực phẩm

  • Một trong những lý do thức ăn giàu chất béo và chất xơ khiến bạn có cảm giác no lâu là vì chúng tiêu hóa trong dạ dày lâu hơn so với thực phẩm và đồ uống giàu carbohydrate và protein.

3.4. Hàm lượng calo trong thực phẩm

  • Ví dụ như nước sẽ giúp bạn tiêu hóa nhanh nhưng nước ép trái cây lại mất nhiều thời gian hơn. Chính vì thế thực phẩm và đồ uống có hàm lượng calo cao thường mất nhiều thời gian tiêu hóa hơn so với thực phẩm và đồ uống có hàm lượng calo thấp.

3.5. Lượng thức ăn

  • Lượng thức ăn mà bạn nạp vào cơ thể cũng ảnh hưởng đến tốc độ thức ăn tiêu hóa trong dạ dày của bạn. Điều này đúng với cả chất lỏng và chất rắn, bạn ăn càng nhiều thời gian tiêu hóa càng lâu. 

Trên đây là những thông tin về quá trình hoạt động của dạ dày để tiêu hóa thức ăn, hy vọng qua bài viết chúng tôi đã mang lại cho bạn những thông tin bổ ích, giúp bạn hiểu rõ được dạ dày- một bộ phận quan trọng trong cơ thể.

Theo Khánh Chi

Xem thêm: Vận động sau bữa ăn: những việc nên và không nên làm

Chia sẻ :
Share on facebook
Share on email
Tin liên quan

THAY ĐỔI CƠ THỂ NGAY HÔM NAY

Liên hệ để được đội nhóm tư vấn trực tiếp

Hotline

0984.641.264

Email

lmsgiambeochuanykhoa@gmail.com

Address

566 Lê Duẩn, Phường Eatam, Buôn Ma Thuột, Đăk Lăk

THAY ĐỔI CƠ THỂ NGAY HÔM NAY

Liên hệ để được đội nhóm tư vấn trực tiếp

Hotline

0984.641.264

Email

lmsgiambeochuanykhoa@gmail.com

Address

566 Lê Duẩn, Phường Eatam, Buôn Ma Thuột, Đăk Lăk