Tác hại của chất cồn tới sức khỏe con người nghiêm trọng thế nào?

Văn hóa uống rượu bia của người Việt ta đã có từ rất lâu đời trong các dịp như lễ tết, ngày vui hay tiếp khách đến nhà. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết uống rượu, bia nhiều nguy hiểm ra sao, tác hại của chất cồn tới sức khỏe của con người nghiêm trọng như thế nào. Trong bài viết này chúng ta cùng tìm hiểu về thức uống quen thuộc này nhé.

1. Chất cồn là gì? 

Chất cồn có 2 loại chính sau đây:

  • Ethyl alcohol hay Ethanol (C2H5OH): là loại cồn thực phẩm được phép sử dụng. Loại cồn này dùng để chế biến rượu, bia, nước giải khát lên men.
  • Methyl alcohol hay Methanol (CH3OH): Methanol là cồn công nghiệp và không được sử dụng trong chế biến thực phẩm. Chúng dùng cồn công nghiệp để xử lý hóa chất, sát trùng. Đây chính là thủ phạm của những vụ ngộ độc rượu. Nguyên nhân chủ yếu là do việc sản xuất bia rượu tràn lan, không được kiểm định chất lượng, quy trình lên men không được đảm bảo dẫn tới quá trình lên men rượu dở dang sinh ra methanol trong rượu. 
Tác hại của chất cồn tới sức khỏe
Uống nhiều rượu kéo dài gây ra chứng teo não và sa sút trí tuệ.

2. Tác hại của chất cồn tới sức khỏe con người

2.1. Tác động tới hệ thần kinh: 

Một trong những tác hại của chất cồn tới sức khỏe con người, đó là ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ thần kinh.

Uống nhiều rượu kéo dài gây ra chứng teo não và sa sút trí tuệ. Các nghiên cứu gần đây cho thấy báo tỷ lệ suy giảm trí nhớ nghiêm trọng tăng gấp đôi ở những người có tiền sử rối loạn sử dụng rượu [1]. Ngoài ra, việc uống quá nhiều rượu trong thời gian ngắn gây ra những thay đổi về sinh lý thần kinh và nhận thức. Tiếp tục kéo dài khi tuổi cao, con người dễ bị suy giảm nhận thức [2]. Một số bệnh lý thần kinh khác có thể gặp ở người sử dụng rượu kéo dài như bệnh viêm não Bickerstaff, thoái hóa chất trắng….

Ngoài ảnh hưởng lớn tới bộ não, việc sử dụng rượu bia hay chất cồn kéo dài còn tác động lớn tới hệ thần kinh ngoại biên như suy giảm khả năng dẫn truyền các synap thần kinh cơ, viêm đa dây thần kinh ngoại biên do rượu là bệnh lý gặp rất nhiều hiện nay.

2.2. Tác động tới hệ tiêu hóa:

Gan được biết đến là cơ quan thiệt hại nặng nề nhất chịu tác động của bia rượu. Khi rượu vào cơ thể, chúng được hấp thụ nhanh với 20% hấp thu tại dạ dày và 80% tại ruột non, sau 30-60 phút toàn bộ rượu được hấp thu hết.

Sau đó, rượu được chuyển hóa chủ yếu vào tại gan (90%). Rượu và các chất chuyển hóa của nó trực tiếp làm tổn thương tế bào acinar và kích thích tế bào hình sao sản xuất và lắng đọng chất nền ngoại bào, do đó gây ra chuỗi “hoại tử-xơ hóa”, cuối cùng dẫn đến teo và xơ hóa gan, ung thư gan.

 Ngoài gan, các bộ phận của hệ tiêu hóa cũng chịu tác động nặng nề bởi ethanol, chúng tạo ra những tác hại bằng cách gây ra: 

  • Viêm tụy mãn tính, đái tháo đường.
  • Làm tổn thương trực tiếp niêm mạc của thực quản và dạ dày,
  • Thay đổi áp suất cơ vòng và suy giảm nhu động,
  • Thay đổi sản lượng axit dạ dày,
  • Trong ruột, ethanol có thể làm tổn thương niêm mạc ruột trực tiếp hoặc gián tiếp bằng cách làm thay đổi hệ vi sinh vật thường trú và làm suy giảm hệ thống miễn dịch niêm mạc. Đáng chú ý, phá vỡ hàng rào niêm mạc ruột của ruột non và ruột già góp phần làm tổn thương gan [3].

2.3. Tác động tới hệ tim mạch:

Theo các nghiên cứu về tác dụng có lợi của chất cồn với hệ tim mạch cho thấy, việc tiêu thụ một lượng nhỏ bia rượu mỗi ngày giúp ổn định nhịp tim, giảm thiểu các biến cố tim mạch. Tuy nhiên, ngưỡng uống bao nhiêu thì tốt vẫn còn là vấn đề đang gây ra nhiều tranh cãi  [4]. Một số ý kiến cho rằng, việc uống 2 chén rượu hay 1 lon bia với nam giới, giảm một nửa đối với nữ giới mỗi ngày được cho là ngưỡng an toàn đối với hệ tim mạch.

Khi tiêu thụ một lượng lớn bia rượu, tức là chúng ta đã nạp rất nhiều chất độc vào hệ tuần hoàn, lâu ngày sẽ gây ra các bệnh lý sau:

  • Bệnh giãn cơ tim do rượu được cho là thường gặp nhất của hệ tim mạch với rượu, cơ tim giãn lâu ngày dẫn tới suy tim.
  • Tăng huyết áp: việc dừng sử dụng bia rượu được xếp vào khuyến cáo mức độ I bằng chứng A (mức độ tin cậy cao nhất) trong hướng dẫn hiện hành của Châu Âu về quản lý tăng huyết áp động mạch.
  • Rối loạn nhịp tim, tăng nguy cơ đột quỵ, đột tử.
  • Xơ vữa động mạch, đặc biệt là hệ mạch cảnh, nguy cơ chính gây ra nhồi máu cơ tim  [4].
Gan được biết đến là cơ quan thiệt hại nặng nề nhất chịu tác động của bia rượu.

2.4. Tăng nguy cơ mắc bệnh Gout:

Bia được biết đến là hàm lượng đạm cao, khi vào cơ thể chúng chuyển hóa thành acid uric, đây chính là nguyên nhân gây ra bệnh gout khi tích tụ một lượng lớn acid uric trong cơ thể. 

Xem thêm: Dinh dưỡng cho người bị bệnh gout

2.5. Loãng xương, tiêu cơ bắp:

Tiêu thụ nhiều rượu có thể làm giảm lượng canxi trong cơ thể. Cùng với cách nó ảnh hưởng đến các hoóc-môn tăng trưởng, rượu sẽ ngăn chặn quá trình hình thành tế bào xương mới. Khi đó, bạn sẽ dễ bị loãng xương.

Chất cồn hạn chế máu đến cơ bắp, theo thời gian sẽ khiến bạn bị tiêu giảm cơ bắp và yếu hơn.

2.6. Ảnh hưởng đến khả năng tình dục và sức khỏe sinh sản.

Đối với nam giới: nghiện rượu kéo dài gây ảnh hưởng tới ham muốn cũng như cản trở quá trình cương dương. Rượu bia còn làm ảnh hưởng chất lượng tinh trùng.

Đối với nữ giới nghiện rượu sẽ làm suy yếu vùng hạ đồi – tuyến yên, cản trở quá trình rụng trứng, dẫn đến rối loạn kinh nguyệt, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, gây nguy cơ sinh non…

2.7. Ảnh hưởng đến hệ thống miễn dịch của cơ thể:

Lạm dụng rượu mãn tính làm giảm số lượng tế bào bạch cầu mà cơ thể tạo ra để chống lại bệnh tật, phá hủy hệ thống miễn dịch của cơ thể. Mặt khác, các kháng thể chống lại các tự kháng nguyên đặc hiệu cho gan tăng lên ở những bệnh nhân bị bệnh gan do rượu và có thể thúc đẩy tổn thương gan do rượu. 

Tác động của rượu lên tế bào T và tế bào B của hệ miễn dịch làm tăng nguy cơ nhiễm trùng (ví dụ: viêm phổi, nhiễm HIV, nhiễm vi-rút viêm gan C và bệnh lao), làm suy giảm hiệu quả tiêm chủng và làm trầm trọng thêm nguy cơ viêm nhiễm. Những người uống rượu thường xuyên trong thời gian dài cũng vì thế mà hay bị viêm phổi hoặc lao [5].

2.8. Rượu  ảnh hưởng nghiêm trọng đến các hành vi xã hội:

Ngoài tác hại của chất cồn tới sức khỏe thì chất cồn trong rượu, bia gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các hành vi xã hội chẳng hạn như tăng tính hung hăng, bộc lộ bản thân, thích phiêu lưu tình dục… [5]

Không sử dụng đồng thời cả rượu và các chất kích thích khác như cafe, chúng có thể làm tăng nguy cơ tử vong do bị ngộ độc.

3. Vậy sử dụng bia rượu như thế nào là đúng cách

Để hạn chế các tác hại của chất cồn tới sức khỏe thì chúng ta nên sử dụng rượu bia đúng cách. 

  • Không uống rượu lúc đói hay một lượng lớn trong thời gian ngắn.
  • Tuyệt đối không pha rượu: không pha rượu với bất kì một chất nào khác như bia, nước ngọt, như vậy sẽ rất khó xác định được lượng uống vào, tăng nguy cơ ngộ độc rượu.
  • Mỗi ngày, người dùng chỉ nên uống tối đa một lon bia 330ml tức là khoảng 5% alcohol hoặc 100ml rượu vang tức là khoảng 12%, 30ml whisky tức là khoảng 40% alcohol. Thời điểm uống thích hợp nhất trong ngày là trước bữa ăn hoặc trước khi đi ngủ.
  • Để giảm nguy cơ ngộ độc và say rượu, nên uống rượu một cách từ từ, chậm rãi để giảm kích ứng niêm mạc miệng và dạ dày, đồng thời có thời gian để gan kịp oxy hóa.
  • Một số loại thuốc khi đang sử dụng không nên sử dụng chất có cồn như: aspirin làm tăng nguy cơ chảy máu.
  • Không sử dụng đồng thời cả rượu và các chất kích thích khác như cafe, chúng có thể làm tăng nguy cơ tử vong do bị ngộ độc.
  • Khi uống rượu, nên ăn rau xanh và uống nhiều nước lọc đồng thời để làm loãng nồng độ cồn trong rượu.

Theo BS. Đào Thảo

Xem thêm: Vấn đề nan giải của các quý ông: Vì sao uống bia bụng to?

Nguồn tham khảo:

  1. Topiwala A. và Ebmeier K.P. (2018). Effects of drinking on late-life brain and cognition. Evid Based Ment Health, 21(1), 12–15.
  2. Woods A.J., Porges E.C., Bryant V.E. và cộng sự. (2016). Current Heavy Alcohol Consumption is Associated with Greater Cognitive Impairment in Older Adults. Alcohol Clin Exp Res, 40(11), 2435–2444.
  3. Rocco A., Compare D., Angrisani D. và cộng sự. (2014). Alcoholic disease: liver and beyond. World J Gastroenterol, 20(40), 14652–14659.
  4. Stătescu C., Clement A., Șerban I.-L. và cộng sự. (2021). Consensus and Controversy in the Debate over the Biphasic Impact of Alcohol Consumption on the Cardiovascular System. Nutrients, 13(4), 1076.
  5. Steele C.M. và Southwick L. (1985). Alcohol and social behavior I: The psychology of drunken excess. J Pers Soc Psychol, 48(1), 18–34.
Chia sẻ :
Share on facebook
Share on email
Tin liên quan

THAY ĐỔI CƠ THỂ NGAY HÔM NAY

Liên hệ để được đội nhóm tư vấn trực tiếp

Hotline

0984.641.264

Email

lmsgiambeochuanykhoa@gmail.com

Address

566 Lê Duẩn, Phường Eatam, Buôn Ma Thuột, Đăk Lăk

THAY ĐỔI CƠ THỂ NGAY HÔM NAY

Liên hệ để được đội nhóm tư vấn trực tiếp

Hotline

0984.641.264

Email

lmsgiambeochuanykhoa@gmail.com

Address

566 Lê Duẩn, Phường Eatam, Buôn Ma Thuột, Đăk Lăk

Nhận tư vấn miễn phí

Liên hệ để được đội nhóm tư vấn trực tiếp