CON BỊ VÀNG DA, MẸ PHẢI LÀM THẾ NÀO?

“Bác sĩ ơi, con em mới sinh mà thấy da hơi vàng, không được hồng hào như những bé khác, bác sĩ ơi bé nhà em mới sinh một ngày bị vàng da, bác sĩ ơi bé sinh về nhà được một tuần vẫn thấy vàng da ở mặt và ở mắt….”. Chắc hẳn các mẹ đã gặp hoặc nghe được ở đâu đó rất nhiều trường hợp như vậy đúng không? Vậy vàng da là gì? Có nguy hiểm không? Con bị vàng da thì mẹ phải làm thế nào? Để trả lời được những thắc mắc trên, mời các mẹ cùng tham khảo bài viết dưới đây nhé.

con-bi-vang-da1. Vàng da là gì?

Vàng da là một triệu chứng thường gặp ở trẻ sơ sinh do nhiều nguyên nhân gây ra. Theo thống kê của hệ thống chăm sóc y tế Vương Quốc Anh (NHS-UK) năm 2015 cho thấy, cứ 10 trẻ sơ sinh thì có 6 trẻ có hiện tượng vàng da. Đặc biệt là ở trẻ sinh non, cứ 10 trẻ đẻ non lại có 8 trẻ sẽ có hiện tượng vàng da.

Vàng da ở trẻ sơ sinh là do hồng cầu bị vỡ làm cho lượng bilirubin tăng lên trong máu (>5mg/dl hay 85µmol/l). Bilirubin là một chất có màu vàng được sinh ra khi các tế bào hồng cầu bị phá vỡ giải phóng ra. Trong khi đó chức năng chuyển hóa bilirubin của gan lại chưa hoàn thiện dẫn tới hiện tượng da có màu vàng.

Vàng da có vàng da sinh lý và vàng da bệnh lý.

2. Làm sao để biết trẻ bị vàng da?

Hiện tượng vàng da rất dễ nhận biết bằng mắt thường ở nơi có đủ ánh sáng. Mẹ nên nhìn trẻ bằng ánh sáng mặt trời, không nên nằm phòng tối và nhìn trẻ bằng ánh sáng đèn sẽ không phát hiện kịp thời.

Quan sát màu da của trẻ mỗi sáng để phát hiện mức độ vàng da, ít nhất là liên tục trong 2 tuần đầu sau sinh.

Trong trường hợp khó nhận biết như da trẻ đỏ hồng hoặc đen, nên ấn nhẹ ngón tay cái lên da của trẻ trong vài giây, sau đó buông ra, nếu trẻ bị vàng da nơi ấn ngón tay sẽ có màu vàng rõ rệt.

3. Vàng da sinh lý là gì?

Hầu hết các trường hợp vàng da sinh lý sẽ tự khỏi mà không cần điều trị gì. Vàng da ở trẻ sơ sinh được coi là sinh lý nếu đầy đủ các đặc điểm sau:

  • Trẻ đủ tháng hoặc non muộn (≥35 tuần).
  • Vàng da xuất hiện sau 48 giờ tuổi.
  • Vàng da diễn biến từ từ và hết sau 7-10 ngày.
  • Định lượng bilirubin máu <13% ở trẻ đủ tháng.
  • Vàng da đơn thuần: chỉ vàng da vùng mặt, cổ ngực và vùng bụng phía trên rốn. không kèm theo triệu chứng bất thường khác.
  • Nước tiểu có màu tối hoặc màu vàng (nước tiểu của trẻ sơ sinh thường không màu) và phân nhạt màu.
  • Trẻ khỏe.

dieu-tri-vang-da-o-tre-so-sinh

Nguyên nhân vàng da sinh lý

– Ở trẻ sơ sinh có lượng tế bào hồng cầu cao, mà đời sống hồng cầu của trẻ sơ sinh ngắn (90 ngày ở trẻ đủ tháng và 60 ngày ở trẻ non). Các tế bào này thường xuyên bị phá vỡ và thay mới, làm cho lượng bilirubin trong máu tăng cao.

– Trong thời kỳ bào thai, sự đào thải bilirubin trong huyết tương thai nhi do mẹ đảm nhiệm. Tuy nhiên ngay sau sinh, trẻ phải tự đảm nhận chuyển hóa bilirubin mặc dù chức năng gan hoạt động chưa tốt để lọc bỏ bilirubin ra khỏi máu => vàng da.

– Khi trẻ được khoảng 2 tuần tuổi, gan đã phát triển đầy đủ hơn và đủ sức xử lý bilirubin nên bệnh vàng da sẽ tự khỏi mà không gây ra bất cứ nguy hiểm nào.

4. Vàng da bệnh lý là gì?

Vàng da xuất hiện sớm trước 48 giờ tuổi. Kèm theo các biểu hiện:

  • Vàng da đậm xuất hiện sớm.
  • Không hết vàng sau 1 tuần với trẻ đủ tháng và 2 tuần đối với trẻ thiếu tháng.
  • Vàng toàn thân, lòng bàn tay, lòng bàn chân và cả kết mạc mắt.
  • Các triệu chứng bất thường khác: trẻ lừ đừ, bỏ bú, co giật.

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể xảy ra biến chứng nhiễm độc thần kinh khiến trẻ tử vong hoặc bại não suốt đời.

Vì vậy, khi thấy trẻ có những biểu hiện trên, mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để khám và tìm nguyên nhân điều trị kịp thời.

Nguyên nhân gây vàng da bệnh lý

  • Bất đồng nhóm máu mẹ con (ABO, Rh)
  • Bệnh lý tan máu
  • Xuất huyết dưới da
  • Chậm đi phân su
  • Nhiễm virus bào thai
  • Bệnh lý gan mật bẩm sinh

Xem thêm:

TRẺ THIẾU CANXI CÒI XƯƠNG SỚM, NHỮNG DẤU HIỆU BẠN KHÔNG NGỜ ĐẾN

5. 2 phương pháp phổ biến để điều trị vàng da

Chiếu đèn: là phương pháp đơn giản an toàn hiệu quả. Bản chất của phương pháp này là dùng năng lượng ánh sáng xuyên qua da giúp chuyển hóa bilirubin tự do trong máu thành chất khác không độc, đào thải qua phân và nước tiểu. Khi chiếu đèn, trẻ sẽ được cởi bỏ quần áo, che kín mắt và bộ phận sinh dục, xoay trở để tăng diện tích da tiếp xúc với ánh sáng.

Thay máu: chỉ sử dụng khi trẻ vàng da ở mức độ nặng mà liệu pháp chiếu đèn không còn tác dụng hoặc có triệu chứng thần kinh đi kèm.

Lưu ý:

– Phơi trẻ dưới nắng vào buổi sáng không giúp điều trị vàng da bệnh lý vì cường độ ánh sáng của nắng sớm quá yếu, chưa kể trong nắng có chứa rất nhiều tia UVA có hại cho da của trẻ.

Không tự ý chiếu đèn ở nhà vì không đảm bảo cường độ ánh sáng, bước sóng ánh sáng và khoảng cách chiếu đèn.

6. Những việc mẹ nên làm?

  • Chăm sóc sức khỏe tốt khi mang thai, khám thai đầy đủ theo lịch hẹn để có thể phát hiện sớm và điều trị kịp thời các bệnh lý trong thai kỳ. Nhờ đó tránh được sinh non, sinh nhẹ cân, nhiễm trùng từ mẹ sang con.
  • Cho trẻ bú sữa non ngay sau sinh và giữ ấm trẻ để trẻ không bị hạ thân nhiệt, hạ đường huyết và đi phân su sớm ngay sau sinh.
  • Phòng trẻ phải có đủ ánh sáng để có thể dễ dàng theo dõi màu sắc da của trẻ.
  • Theo dõi liên tục màu sắc da của trẻ ít nhất 2 tuần sau sinh.
  • Cho trẻ bú tích cực.
  • Mẹ nên chú ý chế độ ăn uống đầy đủ để có đủ chất cho con.
  • Khi trẻ có biểu hiện nghi vàng da, mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế khám và kiểm tra.

Hy vọng bài viết trên đây sẽ giúp các mẹ có được những thông tin rõ ràng nhất về hiện tượng vàng da ở trẻ, hiểu thế nào là vàng da sinh lý và bệnh lý, cách phòng tránh để có thể có được hướng xử lý kịp thời cho bé khi bé mắc phải.

Theo BS Minh Thanh

Tài liệu tham khảo:

  1. Bộ môn Nhi, Trường Đại học Y Hà Nội (2007). Bài giảng Nhi khoa. Nhà xuất bản Y học, Hà Nội.
  2. https://soyte.hanoi.gov.vn
  3. https://soyte.namdinh.gov.vn
Chia sẻ :
Share on facebook
Share on email
Tin liên quan

THAY ĐỔI CƠ THỂ NGAY HÔM NAY

Liên hệ để được đội nhóm tư vấn trực tiếp

Hotline

0984.641.264

Email

lmsgiambeochuanykhoa@gmail.com

Address

566 Lê Duẩn, Phường Eatam, Buôn Ma Thuột, Đăk Lăk

THAY ĐỔI CƠ THỂ NGAY HÔM NAY

Liên hệ để được đội nhóm tư vấn trực tiếp

Hotline

0984.641.264

Email

lmsgiambeochuanykhoa@gmail.com

Address

566 Lê Duẩn, Phường Eatam, Buôn Ma Thuột, Đăk Lăk